توسط : ایمپلنت دندان یکی از پیشرفتهترین روشهای جایگزینی دندانهای از دست رفته است که امروزه در سراسر جهان کاربرد فراوانی دارد. موفقیت طولانیمدت ایمپلنت دندان وابسته به کیفیت مواد استفاده شده در ساخت آن است.
انتخاب ماده مناسب باعث میشود مقاومت و دوام ایمپلنت بالا رود و سازگاری با بافت بدن و زیبایی نهایی آن حفظ شود. ایمپلنتها به طور کلی شامل پایهای از جنس فلز یا سرامیک هستند که در استخوان فک قرار میگیرند و تاج دندان روی آن نصب میشود.
تیتانیوم، استاندارد طلایی ایمپلنتها
تیتانیوم به عنوان رایجترین ماده برای ساخت ایمپلنتهای دندان شناخته میشود و به دلیل استحکام بالا، سبکی و زیستسازگاری بسیار خوب با بدن انسان، استاندارد طلایی در این حوزه است. تیتانیوم میتواند فشارهای ناشی از جویدن و گاز گرفتن را تحمل کند و با استخوان فک به خوبی پیوند میخورد.
یکی از مهمترین مزایای تیتانیوم فرآیند اوستئواینتگریشن است که باعث میشود ایمپلنت به استخوان فک متصل شده و پایهای محکم برای تاج دندان ایجاد شود. این ماده عموماً هیچ واکنش آلرژیک ایجاد نمیکند و برای بیماران با حساسیتهای مختلف مناسب است. تنها نکته قابل توجه در استفاده از تیتانیوم رنگ خاکستری آن است که در صورت تحلیل لثه ممکن است در دندانهای جلویی کمی دیده شود.
مقالات دیگر: رژیم بعد کاشت ایمپلنت
تیتانیوم خالص و آلیاژهای آن
ایمپلنتهای تیتانیومی از تیتانیوم خالص یا آلیاژهای آن ساخته میشوند. تیتانیوم خالص دارای زیستسازگاری بسیار بالا و مقاومت کافی برای استفاده در اکثر موارد است، در حالی که آلیاژهای تیتانیوم مانند Ti-6Al-4V مقاومت مکانیکی بیشتری دارند و برای مناطقی که فشار جویدن زیاد است مناسب هستند.
این نوع ایمپلنتها برای بیمارانی که تراکم استخوان کم دارند یا نیاز به ایمپلنتهای چندتایی دارند گزینه مناسبی محسوب میشوند.
زیرکونیوم، انتخاب سرامیکی برای زیبایی
زیرکونیوم یا سرامیک سفید یکی دیگر از مواد محبوب برای ساخت ایمپلنت دندان است. این ماده به خصوص برای دندانهای جلویی که ظاهر طبیعی اهمیت بیشتری دارد استفاده میشود. زیرکونیوم علاوه بر زیبایی طبیعی، با بدن انسان سازگاری بسیار خوبی دارد و احتمال بروز واکنشهای آلرژیک در آن بسیار کم است. این ماده در برابر خوردگی و تجمع باکتری مقاوم است و به کاهش التهاب لثه کمک میکند. با این حال، زیرکونیوم نسبت به تیتانیوم شکنندهتر است و برای دندانهای آسیاب و مناطقی که فشار جویدن زیاد است، مناسبترین گزینه نیست.
فلزات آلیاژی خاص
برخی از ایمپلنتها از فلزات آلیاژی مانند تیتانیوم-نیکل، تیتانیوم-مولیبدن یا آلیاژهای کبالت-کروم ساخته میشوند. این فلزات مقاومت مکانیکی بالاتری دارند و برای بیمارانی که عادت به دندان قروچه دارند یا فشار جویدن بالایی دارند مناسب هستند، اما زیستسازگاری آنها نسبت به تیتانیوم و زیرکونیوم کمتر است و استفاده از آنها محدود به شرایط خاص میشود.
پوششها و روکشهای ایمپلنت
پوششها و روکشهای ایمپلنت نقش بسیار مهمی در موفقیت طولانیمدت آن دارند. پوشش هیدروکسی آپاتیت باعث میشود که استخوان سریعتر به سطح ایمپلنت متصل شود و فرآیند اوستئواینتگریشن بهبود یابد. پوششهای تیتانیوم پراکنده یا پوششهای نانو و میکرو باعث افزایش سطح تماس ایمپلنت با استخوان، کاهش التهاب لثه و جلوگیری از تجمع پلاک میشوند و دوام ایمپلنت را افزایش میدهند.
انتخاب ماده مناسب بر اساس شرایط بیمار
انتخاب بهترین ماده ایمپلنت باید بر اساس شرایط بیمار انجام شود. برای دندانهای جلویی که زیبایی اهمیت دارد، زیرکونیوم گزینه مناسبی است، در حالی که برای دندانهای آسیاب یا مناطقی که فشار جویدن بالا است، تیتانیوم یا آلیاژهای مقاوم ترجیح داده میشوند. حساسیتهای بدن بیمار و تراکم استخوان فک نیز تعیینکننده نوع ماده و اندازه ایمپلنت هستند. مراقبتهای بعد از کاشت ایمپلنت اهمیت زیادی دارند و شامل مسواک زدن منظم، استفاده از نخ دندان مخصوص ایمپلنت، مراجعه دورهای به دندانپزشک و پرهیز از عادات مخرب مانند جویدن اجسام سخت یا دندان قروچه میشوند. رعایت این نکات میتواند طول عمر ایمپلنت را به دههها برساند.
تفاوت تیتانیوم و زیرکونیوم
تفاوت اصلی بین تیتانیوم و زیرکونیوم در ظاهر و مقاومت مکانیکی آنها است. تیتانیوم استحکام بالایی دارد و برای همه نواحی دهان مناسب است، اما رنگ فلزی آن ممکن است در صورت تحلیل لثه کمی قابل مشاهده باشد.
زیرکونیوم رنگ سفید و مشابه دندان طبیعی دارد و برای نواحی جلویی و بیمارانی که حساسیت به فلز دارند مناسب است، اما شکنندگی آن بیشتر از تیتانیوم است و استفاده از آن برای دندانهای آسیاب محدود است. هر دو ماده زیستسازگاری بالایی دارند و بدن انسان آنها را به خوبی میپذیرد، اما انتخاب نهایی باید با توجه به شرایط بالینی و نیازهای زیبایی بیمار انجام شود.
مراقبتهای پس از ایمپلنت
با انتخاب ماده مناسب، رعایت مراقبتهای بعد از جراحی و مراجعه منظم به دندانپزشک، ایمپلنتهای دندانی میتوانند عملکردی طولانیمدت و طبیعی داشته باشند. موفقیت ایمپلنت به کیفیت مواد، تجربه جراح و رعایت بهداشت دهان و دندان وابسته است. تیتانیوم و آلیاژهای آن استاندارد طلایی برای اکثر ایمپلنتها هستند و زیرکونیوم گزینهای عالی برای بیمارانی است که زیبایی دندان جلویی اهمیت دارد یا حساسیت به فلز دارند. پوششها و روکشهای تخصصی نیز به دوام، پیوند استخوان و کاهش التهاب لثه کمک میکنند. انتخاب صحیح ماده ایمپلنت و مراقبتهای مناسب میتواند دههها لبخند سالم و طبیعی را برای بیماران به همراه داشته باشد.
سوالات متداول
آیا ایمپلنت زیرکونیوم دوام کمتری نسبت به تیتانیوم دارد؟
زیرکونیوم مقاومت خوبی دارد اما نسبت به تیتانیوم شکنندهتر است و برای دندانهای آسیاب و مناطقی که فشار جویدن زیاد است توصیه نمیشود
چه مدت طول میکشد ایمپلنت با استخوان فک پیوند بخورد؟
فرآیند اوستئواینتگریشن بین سه تا شش ماه طول میکشد تا ایمپلنت کاملاً با استخوان فک ترکیب شود
آیا بیماران حساس به فلز میتوانند ایمپلنت تیتانیوم داشته باشند؟ بیشتر بیماران حساسیت خاصی به تیتانیوم ندارند، اما در صورت وجود حساسیت، زیرکونیوم گزینه مناسبتری است
آیا رنگ فلز ایمپلنت در ظاهر دندانها تأثیر دارد؟
در مواردی که لثه تحلیل رفته باشد، رنگ خاکستری تیتانیوم ممکن است کمی دیده شود، بنابراین برای دندانهای جلو زیرکونیوم توصیه میشود
آیا روکش یا پوشش روی ایمپلنت ضروری است؟
پوششهایی مانند هیدروکسی آپاتیت باعث تسریع پیوند با استخوان و کاهش التهاب لثه میشوند و استفاده از آنها بسیار مفید است
