توسط : ایمپلنت دندان یکی از بهترین روشهای جایگزینی دندانهای از دسترفته به شمار میرود، اما همیشه امکان استفاده از آن وجود ندارد. برخی بیماران به دلیل مشکلات پزشکی مانند بیماریهای سیستمیک، ضعف استخوان فک یا محدودیتهای مالی، نمیتوانند ایمپلنت انجام دهند. در چنین شرایطی آشنایی با درمانهای جایگزین ایمپلنت دندان اهمیت ویژهای پیدا میکند.
گزینههایی مانند بریج دندان، پروتز متحرک، پروتز ثابت و حتی روشهای نوین ترمیمی میتوانند به عنوان راهحلهای مؤثر برای بازگرداندن زیبایی و عملکرد دهان استفاده شوند. در این مقاله به بررسی کامل این روشها، مزایا و معایب هرکدام و مقایسه آنها با ایمپلنت پرداخته میشود تا بیمار بتواند بهترین انتخاب را بر اساس شرایط خود داشته باشد.
بریج دندانی به عنوان جایگزین ایمپلنت
بریج یکی از بهترین و پرکاربردترین روشها برای جایگزینی دندان از دسترفته به شمار میرود. در صورتی که یک یا دو دندان کنار هم را از دست داده باشید، میتوان با کمک بریج فضای خالی را پر کرد. در این روش، دندان مصنوعی که به آن پونتیک گفته میشود، میان دو روکش قرار میگیرد و روی دندانهای کناری ثابت میشود.
به همین دلیل بریج که به آن پل ثابت نیز گفته میشود، به عنوان یکی از مؤثرترین راهکارها برای جایگزینی دندان بدون نیاز به ایمپلنت شناخته میشود. جنس بریج از سرامیک، طلا یا ترکیبات فلزی مقاوم ساخته میشود و دو دندان کناری نقش پایه و تکیهگاه آن را ایفا میکنند. تفاوت اصلی این روش با ایمپلنت در آن است که نیازی به جراحی و قرار دادن پایه در استخوان فک وجود ندارد.
در واقع دندانهای مجاور به عنوان ستونهای نگهدارنده عمل میکنند و پل سهتایی شامل دندان جایگزین و دو روکش کناری روی آنها نصب میشود. برای ساخت بریج، دندانپزشک ابتدا عکسبرداری و قالبگیری از دهان را انجام میدهد و سپس قالب تهیهشده به لابراتوار ارسال میشود تا بریج اختصاصی متناسب با دندانهای بیمار ساخته شود.
مقالات دیگر: مراحل کامپوزیت دندان
پروتز متحرک
در گذشته پروتز متحرک یا همان دندانهای مصنوعی تنها روش موجود برای جایگزینی دندانهای از دست رفته بود، اما این روش با معایب قابل توجهی همراه بود. مشکلاتی مانند جابجایی زیاد، اختلال در تلفظ برخی حروف و کیفیت پایین عملکرد از جمله محدودیتهای آن بود. بسیاری از افرادی که از دندان مصنوعی استفاده میکنند، در ادای برخی حروف با مشکل مواجه میشوند، با این حال این روش مزایایی نیز دارد که تا حدی معایب آن را جبران میکنند.
یکی از مهمترین مزایا، امکان جایگزینی سریع دندانهای از دست رفته است. پروتزهای متحرک همچنین توانایی غذا خوردن و لبخند زدن در جمع را به بیمار بازمیگردانند. انواع مختلفی از دندان مصنوعی وجود دارد که بر اساس تعداد دندانهای از دست رفته انتخاب میشوند.
پروتز کامل برای جایگزینی تمامی دندانها در یک قوس طراحی میشود. برخلاف پروتزهای جزئی، این نوع گیره ندارد و با روشهای دیگری در جای خود ثابت میماند.
پروتز فوقانی با استفاده از مکش ایجاد شده بین سقف دهان و خود پروتز در جای خود نگه داشته میشود، در حالی که پروتز پایینی با کمک نیروی جاذبه و برجستگیهای استخوانی باقیمانده ثابت میشود. استفاده از چسب دندان مصنوعی میتواند به ثبات هر دو نوع پروتز کمک کند. مانند پروتزهای جزئی، پروتز کامل نیز نیازمند مراقبت روزانه است و در هنگام خواب باید از دهان خارج شود. علاوه بر این، پروتزهای ثابت گزینهای برای افرادی هستند که تمایل دارند ایمپلنت زیر دندان مصنوعی قرار گیرد، زیرا این ایمپلنتها دندان مصنوعی را به طور مؤثر در جای خود ثابت میکنند.
فلیپر
فلیپر یکی دیگر از روشهای جایگزین ایمپلنت محسوب میشود. این پروتز جزئی موقت دارای ظاهری طبیعی است و به دندانهای اطراف فضای خالی متصل میشود. فلیپر به سقف دهان میچسبد و از جابجایی دندانهای مجاور جلوگیری میکند، در حالی که نیازی به گیرههای فلزی ندارد و استفاده از آن راحت است.
این روش بسیار مقرون به صرفه است و به سرعت ساخته میشود، اما یک راهحل دائمی نیست. فلیپر برای تمیز کردن باید از دهان خارج شود، ممکن است به طور کامل طبیعی به نظر نرسد و در نهایت نیاز به تعویض دارد، زیرا دوام طولانیمدت ندارد.
روکش دندان
روکش دندان یک پوشش محافظ است که روی دندان طبیعی یا پایه ایمپلنت قرار میگیرد تا از آن در برابر آسیبهای بیشتر محافظت کرده و ظاهر، عملکرد و زیبایی دندان را بهبود بخشد. این روکش به شکل یک کلاهک ساخته میشود و جنس آن میتواند سرامیکی، زیرکونیا، فلزی مانند طلا یا استیل، یا ترکیبی از پرسلن و فلز باشد. دندانپزشک با استفاده از سمان مخصوص، روکش را روی دندان آسیب دیده یا پایه ایمپلنت نصب میکند.
روکش دندان کاربردهای متعددی دارد و برای افرادی که از شکل، رنگ یا موقعیت دندانهای خود راضی نیستند نیز مناسب است. اگرچه درمان ارتودنسی روش اصلی اصلاح ناهنجاریهای دهان و دندان است، در مواردی که امکان ارتودنسی وجود ندارد، روکش دندان بهترین راهکار جایگزین محسوب میشود. همچنین روکش دندان برای محافظت و ترمیم دندانهای شکسته یا پوسیده، دندانهایی که تحت درمان ریشه یا عصبکشی قرار گرفتهاند، و اصلاح مال اکلوژن کاربرد دارد.
این روش برای دندانهای ایمپلنت شده، بازسازی دندانهای تراشیده، ترمیم دندانهای نوکتیز یا شکل غیرعادی، بستن فاصله بین دندانها، بهبود ظاهر دندانهای کوچکتر از حد معمول و اصلاح رنگ یا ظاهر دندانهایی که تغییر رنگ شدید یا ناهمواری دارند و با بلیچینگ قابل رفع نیستند نیز استفاده میشود.
نتیجهگیری درمانهای جایگزین ایمپلنت دندان
در نتیجهگیری درباره درمانهای جایگزین ایمپلنت دندان، میتوان گفت که انتخاب بهترین روش جایگزینی دندان از دسترفته بستگی مستقیم به وضعیت سلامت دهان و دندان، بودجه بیمار، و نیازهای زیبایی و عملکردی او دارد. پروتزهای متحرک و بریجهای ثابت دو گزینه رایج هستند که هر کدام مزایا و محدودیتهای خاص خود را دارند.
پروتزهای متحرک هزینه کمتری دارند و به سادگی قابل تعویض هستند، اما ممکن است در طولانیمدت باعث کاهش راحتی در جویدن و تغییرات استخوان فک شوند. بریجهای ثابت دوام بالاتری دارند و عملکرد طبیعی دندان را بهتر شبیهسازی میکنند، اما نیاز به تراشیدن دندانهای سالم مجاور دارد که میتواند سلامت آنها را تحت تأثیر قرار دهد.
در مقابل، ایمپلنت دندان با ایجاد پایهای مستحکم در فک، بهترین جایگزین برای دندان طبیعی محسوب میشود، اما هزینه بالاتر و نیاز به جراحی را همراه دارد. درمانهای جایگزین مانند بریج و پروتز ممکن است برای بیمارانی که از نظر سلامت عمومی یا مالی امکان انجام ایمپلنت را ندارند، گزینه مناسبی باشند، اما از نظر طول عمر، ثبات و حفاظت از استخوان فک، ایمپلنت مزیت بیشتری دارد.
علاوه بر این، موفقیت هر روش جایگزینی دندان به مراقبتهای پس از درمان، رعایت بهداشت دهان، و مراجعه منظم به دندانپزشک بستگی دارد. انتخاب نادرست روش جایگزینی میتواند منجر به مشکلاتی مانند تحلیل استخوان، التهاب لثه، یا کاهش کارایی جویدن شود. بنابراین، مشاوره دقیق با دندانپزشک متخصص، بررسی شرایط فک و دندانهای مجاور، و توجه به اهداف زیبایی و عملکردی بیمار، کلید تصمیمگیری درست است. در نهایت، هدف اصلی این درمانها حفظ سلامت دهان، ارتقای کیفیت زندگی و اطمینان از عملکرد طبیعی و ظاهر زیبای دندانها است.
